سکه تو زن تا امرا کم زنند (سکه‌های ولایتعهدی امام رضا علیه‌السلام)

در کتاب ارزشمند عیون اخبار الرضا ج2 ص503 آمده است: «محمّد بن احمد بن ادریس رضى اللَّه عنه بسند مذکور در متن از معمر بن خلّاد روایت کرد که گفت :ریّان بن صلت در مرو زمانى که فضل بن سهل او را به پاره‏اى از شهرهاى خراسان بعنوان والى ارسال داشته بود بمن گفت : دوست دارم از ابو الحسن علیه السّلام براى من اجازه بگیرى که خدمتش برسم و سلامى عرض کنم ،و خیلى میل دارم که از لباسهایش چیزى بمن دهد و همچنین از پول نقد درهمى چند از آن دراهمى که بنام او سکّه زده‏اند ،گوید : من بر حضرتش وارد شدم ،قبل از اینکه اظهارى کنم خود ابتداء فرمود :راستى ریّان بن صلت خواسته است بر ما وارد شود ،و از لباس ما و از دراهم بنامم چیزى درخواست داشته که باو عطا کنیم ،من او را اذن میدهم که نزد ما بیاید ،بعد ریّان آمد و سلام کرد و امام علیه السّلام دو دست لباس و سى درهم از همانها که بنام او سکّه زده بودند بوى بخشید .»

بحث درباره سکه‌های اسلامی بسیار مهم، جذاب و مغفول عنه است. مطلبی که باید بویژه در درس شناخت منابع و مآخذ به طور جدی مورد توجه قرار گیرد. با نگاهی به تصاویر زیر از سکه‌های ولایتعهدی حضرت رضا علیه‌السلام به عنوان نمونه‌های سکه اسلامی می‌بینیم که افزون بر دانش سکه شناسی که خود با دانش باستانشناسی و علوم طبیعی مرتبط با آن مربوط می‌شود؛ به دانش شناخت و خواندن خطوط و کتیبه هم نیاز است و الی آخر....

این یادداشت با دروس زیر در گرایش تاریخ و تمدن ملل اسلامی مرتبط است:

تاریخ صدر اسلام، تاریخ تشیع، تاریخ تاریخنگاری، تاریخ تشکیلات، تاریخ هنر و شناخت منابع و مآخذ

به گزارش خبرنگار مهر، با توجه به کوتاهی دوران ولایتعهدی آن حضرت این سکه ها بسیار نادر هستند و علاوه بر موزه ملی ملک، نمونه هایی از آنها در موزه آستان قدس رضوی نگهداری می شود.

امام رضا (ع) در سال 201 ه.ق (816 میلادی) به اصرارمأمون عباسی از مدینه به خراسان آمدند و به اکراه و اجبار ولایتعهدی وی را پذیرفتند و هم زمان سکه هایی به نام ایشان در سرزمینهای اسلامی ضرب شد. عبارات روی سکه ها عیناً همانند هستند و تفاوت در وزن، قطع، و محل ضرب آن هاست.

در دوره های بعد سکه طلای ولایتعهدی امام رضا علیه السلام از روی سکه ضرب سمرقند، دوباره ضرب شدند. اما هیچ کدام از این سکه های طلا که یک نمونه از آنها نیز در گنجینه سکه موزه ملک نگهداری می شود، مربوط به دوران حیات آن حضرت نیستند.

همچنین سکه هایی در دست است که نشان می دهد ضرب سکه ولایتعهدی امام تا سال 205 ه.ق یعنی دو سال پس از شهادت ایشان ادامه داشته است.

سکه نقره، ضرب سمرقند، سال 202 ه.ق، وزن20/4 گرم، قطر 3/2 سانتی متر. روی این سکه عبارت " مما امربه الامیر الرضا ولی عهد المسلمین علی بن موسی بن علی بن ابی طالب" خوانده می شود.

تصویر پشت سکه که در وسط "لا اله الا الله وحده لا شریک له"  و در اطراف عبارت " بسم الله ضرب هذا الدین بسمرقند سنة اثنی و ماتین" بر آن نقش بسته است

سکه نقره، ضرب اصفهان، سال 202 ه.ق، وزن80/2 گرم، قطر 6/2 سانتی متر. روی سکه در حاشیه نام و عنوان ولایتعهدی امام رضا علیه السلام، عبارت "الله /محمد رسول الله/ المأمون خلیفة الله" به چشم می خورد.

پشت سکه نقره ضرب اصفهان عبارت "لا اله الا الله/ وحده لا شریک له /المشرق" و نیز "الله الامر من قبل و یومئذ یفرح المؤمنون بنصر الله" نقش بسته است.

سکه طلا، ضرب سمرقند، سال 202 ه.ق، وزن 4/3 گرم، قطر 3/2 سانتی متر.

سکه طلا ولایت عهدی امام رضا

پشت سکه عبارت " ضرب هذا الدین بسمرقند سنة اثنی و مأتین" خوانده می شود.

برگرفته از وبلاگ تاریخنامه

/ 0 نظر / 34 بازدید