وبلاگ تخصصی تاریخ اسلام

شاید یکی از معدود کتابهایی که مورخان شیعه در مورد تاریخ عمومی جهان نوشته اند، همین کتاب ناسخ التواریخ است.و به قول کنت گوبینو:«مولف دست به کاری زده که در اروپا هیئتی مرکب از چندین تن باید بدان اقدام کنند» 

این کتاب توسط دانشمند محترم مرحوم محمد تقی سپهر(متوفی:297ه.ق) -زندگی محمد تقی سپهر را می توانید از اینجا یا از اینجا مطالعه کنید-و فرزندش عباسقلیخان سپهر به رشته تحریر درآمده.

مولف در ابتدای این کتاب نحوه پیدایش انسان را در مکاتب مختلف مورد بررسی قرار داده است. و سعی کرده تاریخ بشریت را از هبوط آدم تا سلسله قاجاریه  در کتاب ذکر کند.

بنابر نقل خود مرحوم سپهر ایشان کتابهای مختلفی را به عنوان منبع استفاده کرده اما مرحوم سپهر هیچ گاه ادعا نکرده است که تمامی مطالب در کتاب ناسخ التواریخ صحیح و درست است. بلکه سعی نموده اقوال تاریخی هر ملتی را بنابر نقل خودشان ذکر کند.شاید بتوان گفت مرحوم سپهر در این کار سبکی شبیه سبک کتاب بحارالانوار را پیش گرفت است. با مطالعه این کتاب به زودی متوجه می شویم که مرحوم سپهر در انعکاس تاریخ هر ملتی -به صورت نسبی- موفق بوده است. مثلا تاریخ یهود،تاریخ روم باستان، تاریخ ایران، تاریخ هند،تاریخ انبیا و..... تقریبا همان چیزی است که امروزه به آن استناد می شود. شاید مرحوم سپهر مطمئن بوده است که برخی وقایع، افسانه ای بیش نیست اما اینگونه مطالب را هم در کتاب ذکر کرده است.مثلا می توان به مستی حضرت نوح اشاره کرد که مرحوم سپهر این واقعه را از تورات ذکر کرده است. به نظر این حقیر نکته اوج این کتاب از تاریخ پیامبر اکرم(ص) آغاز می شود. مرحوم سپهر و پس از او فرزندش عباسقلیخان، تاریخ اسلام را به صورت دقیق، مبسوط و مستند بیان کرده اند.